శబ్దాల చుట్టూ రూపు కట్టిన అనుభవం “దూప” - ఎం.నారాయణ శర్మ

సృజనావసరం (creative necessity) అనేదాన్ని ప్రేరేపించే అంశాలు రెండున్నాయి.

1.సమాజం 

2.స్వీయ జీవితం.

మొదటిది నిబద్ద సృజనకి రెండవది తాత్విక కళాసృజనకి సంబందించినదని ఉరామరికగా చెప్పుకోవచ్చు. దానికి కారణం ఈరెంటి మూలంగా జరిగే సంఘర్షణ.ఇందులో సృజనకి ఉపయోగించే పరికరాల్లోనూ వైరుధ్యాలున్నాయి. వీటిని స్థూలంగా సంప్రదాయికాలు,ఆధునికాలు,వైయక్తికాలు అని విభజించవచ్చు.సంప్రదాయానికి శాస్త్రీయత, ఆధునికానికి దార్శనికత,వైయ్యక్తికంలో ఈరెంటినీ మేళవించి ఒక కొత్తదనాన్ని సాధన చేయటం కనిపిస్తుంది.ఈ శతాబ్దిఉత్తరార్థంలో సృజన సంబంధ అంశాలమీద “మనోఙ్ఞానిక భూమిక” ఒకటిచేరివ్యక్తి అంతశ్చేతనలో ఉండేఅనేకాంశాలని ఊతంగాచేసుకుని అభివ్యక్తిని పదును పెట్టింది. అభివ్యక్తి ధర్మాలు,ప్రవర్తనల గురించి జరగాల్సిన చర్చలు,విశ్లేషణల విషయంలో విమర్శ కవిత్వం కన్నా వెనుకబడి పోయిందని అందరూ చెప్పుకునేదే. ఈమధ్యలో పదాలకుండే అర్థపరమైన ఉనికిని కొంత ప్రత్యేక దృష్టితో(బహుశః ఉపయోగార్థంతో సాహిత్యావసరాలు తీరక)అర్థపరంగా వైశాల్యాన్ని పెంచిన సంధర్భాలున్నాయి. ఈ విషయంలో భాషా శాస్త్ర పరిధిలో కొంత చర్చ తెలుగులో కనిపిస్తుంది కాని,సాహిత్య ముఖంగా అనుమానమే. అంగ్లంలో ఈ పనిని ఐ.ఏ.రిచర్డ్స్ చేసారు. తన మిత్రుడు c.k.ogdan తో కలిసి 1923 కాలంలో “The meaning of the meaning”అనే పుస్తకాన్ని రాసారు. శబ్దాలచుట్టూ రూపుకట్టిన అనుభవ సత్యాలుంటాయి. కవిత్వంలో కనిపించే ఇలాంటి శక్తిని ఎఫ్.ఆర్.లీవిస్ “The explanatory creative use of words upon experience” అన్నాడు.

రవి వీరెల్లి తన అనుభవాన్ని వ్యక్తం చేయడానికి పదాలను మరమ్మత్తు చేసుకుని వాటి వైశాల్యాన్ని పెంచి ఉపయోగిస్తున్నారు.”దూప” సంపుటిలో కనిపించే ఆవృత్తి,దూపలాంటి అనేక పదాలు అలాంటివే. రవి వీరెల్లి కవిత్వంలో కొన్ని అంశాలను గమనించవచ్చు.
1.భౌతికతకి ఆంతరికతకి మధ్యన కనిపించే సంఘర్షణ.ఇందులో అనేక సార్లు ఒకే ప్రారంభాన్ని ఒకే ముగింపుని అనుభవిస్తారు.ఇలా రెంటిలోకి ప్రయాణిస్తారు.
2.తాననుభవించే వర్తమానంతోపాటు తనకు దూరంగా ఉండే వర్తమానాన్ని,దానికి మూలంగా ఉండే గతాన్ని అంతే సారవంతంగా అనుభవిస్తారు.
3.ఆధునికతని పులుముకుని వచ్చిన ప్రాంతీయ పదజాలం(preventialism),అర్థ పరంగా వైశాల్యాన్ని పెంచుకున్న పదాలు.వాటిలోంచి వెలువడే కళాధార్మికత-ఇవన్ని ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి.

”ఊహు!ఆకారంలేని పదాలు/పద్యానికి పనికిరావు”-(ఏం రాస్తాం-42పే.)
“ప్రాణ స్థానం లోతుల్నించి/పదాలు తోడి మనో ఫలకం పై చిలుకరిస్తూ/నీకు నువ్వే మేలుకొల్పు పాడుకో”-(పైదే) ఈ అసంతృప్తినించే పదాల కొత్త జీవాన్ని అన్వేషిస్తారు.ఇందుకోసం రవి పొందే అనుభవాన్ని గురించి కూడా మాట్లాడుకోవాలి. ఎడ్వర్డ్ బుల్లో Physical Distence(భౌతికాంతరత)ను ప్రతిపాదించాడు. రసానుభూతిలో ఉన్నప్పుడు ఉపయోగంతో పెద్దగా సంబంధం ఉండదు. వర్షంలో తడుస్తూ దానివల్ల కలిగే బాధనుమరిచి దాన్ననుభవించడమే రసమయస్థితి.ఈ స్థితిలో రవి తనకు కావల్సినదాన్ని వెదుక్కుంటారు.

“కళ్లు పగిలి/ఎప్పుడు భళ్లున తెల్లరిందో/కొత్త రెక్కలతో అస్తిత్వపు మూలాలు వెదుక్కుంటూ/తిరిగి విశ్వాంతరాల్లోకి నేను”-(ఆవృత్తి-18పే)
“ఓరోజు చెట్టుకు నిప్పంటుకుంది/ఆ అగ్నికీలల గర్భంలో దాగిన/గూడును వెదుక్కుంటూ/తిరిగి వెళుతున్న ఆత్మని చూస్తూ/బూడిదై/నేను”-(విముక్తి-13పే.)


నిర్దిష్టంగా రవి అనుభవిస్తున్నదిదే. గమనించాల్సిన మరో అంశం అభివ్యక్తిలో నున్న సౌందర్యారాధన.ఈ సౌందర్యం కోసం మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచనలు చేస్తారు.సంజీవదేవ్ సౌందర్య వివేచనలో రససిద్దిని గురించి ఉటంకించారు. ప్రకృతివస్తువులోని భౌతికాన్ని,తాత్వికాన్ని కాకుండా భౌతిక కాంతిలో మెరిసే తాత్విక ధారని అనుభవించడం “రస సిద్ది”.ఇది తాత్విక స్థాయికంటే సౌందర్యాత్మకమయింది.భౌతికాంతరతలోని రసదృష్టిని రవి ఈదృష్టితోనే అనుభవిస్తారు.అందువల్లే రవిలో కొన్ని సార్లు సంఘర్షణ,మరికొన్ని సార్లు సౌందర్యం కనిపిస్తాయి.సంఘర్షణని చిత్రిస్తున్నప్పుడు కర్మ,ఆవృత్తి,నశ్వరం, ఆత్మ లాంటి ఒక అర్థ క్షేత్రానికి చెందిన పదాలవల్ల కొన్ని వాక్యాలు వేదాంతాన్ని పులుముకున్నాయి.

“నువ్వు చేస్తున్న కర్మల్లో/కోల్పోయిన నాఉనికిని శోధిస్తూ/
గుండే తడారిపోయి/తపిస్తున్న అస్తిత్వాన్ని”-(నాలో నేను-14పే.)

ఈకవిత్వంలో చాలాసార్లు ఉదయపు వర్ణనలున్నాయి.తన దృష్టికి దగ్గరగా ఉండటం వల్లేమో వీటి సంఖ్య ఎక్కువ.ఇందులోనూ సౌందర్యం ఎక్కువ కనిపించినా తత్వదృష్టే ప్రధానమైనది.

“వెలుగు చోరబడని/చర్మపు గోడలలోపల చిక్కుపడ్డ/ఓ చీకటి మూటను విప్పుతూ/ఒంటరిగా నేను”-(శోధన-17పే.)

“పడమటి కొండల్లో కోసిన/వెలుగుపంటే/తూర్పు కల్లంలో పైకెత్తి తూర్పాలపడుతూ/సూర్యుడు”-(నేను ఉదయం-30పే.)

“పక్క పొర్లించి పొర్లించి/అప్పుడే నిద్ర లేచిన పుడమికి/
తూర్పుకొళాయి వెలుగు నీళ్లతో/శ్రద్ధగా లాలపోస్తుంది”-(కాలం చివర-32పే.)

“తూరుపు తల్లి రెక్కల కింద/విదిగిన వోవెలుగు పిల్ల/
తల చిట్లిస్తూ/అరమూసిన కళ్లలో అప్పుడే నిద్ర లేసినట్టుంది”-(కాలంకింది గూడు-38పే.)

“దివికి భువికి మధ్య దూరన్నికొలుస్తూ/ఓ వెలుగు కిరణం
విచ్చుకుంటుంది/ఓ చీకటి ముద్ద ముదుచుకుంటుంది”-(కొలమానం-61పే.)

చీకటికొసలు వొడిసిపట్టి/కొలన్లో వుతికి/నేలపై అక్కడక్కద ఆరేస్తూ వెయ్యి/వెలుగు చేతులు”-(ఖాలీతనం-63పే.)

“కొండ రాళ్లను పెల్క్లగించుకుని/వొళ్లంతా మండుతున్న ఎర్రటి గాయాల కళ్లతో/పొద్దు పొడుస్తావు”-(ఇగవటు సూరన్న-67పే.)

“నేలంతా సీసం పోసినట్లు/వెలుగు ఫెళ్లున పగులుతుంది”_(ఇక్కడ- 69పే)

అన్ని వాక్యాల్లోనూ వెలుగు పట్ల ఓ సంఘర్షణ కనిపిస్తుంది.”చిక్కుపడటం,తూర్పాలపట్టదం,పొర్లించడం,తల్ అచిట్లించడం,ముడుచుకోవడం,వొడిసిపట్టడం,పెల్లగించడం.ఫెళ్లున పగలడం”లో ఇది వ్యక్తమౌతూ వుంటుంది.భౌతికంగా తెర మాటున తచ్చాడుతూ ఏదో ఆత్మిక సంపదని వెలిగక్కుతారు. రవి వీరెల్లి భాషలో రెండు భాషారూపాలున్నాయి. ఒకటి చాలాతక్కువగ కనిపించే వేదాంత పరిభాష. రెండవది జీవత్వం సంచలించే తెలంగాణా భాష. పరకాయించి, కల్లం, చూరు, మండి, ఓనగాయలు, మోడువారటం, పెయ్యి, పైలంగా, అలపటదాపట, సవారి కచ్చురాలు లాంటివి మరికొన్ని ఎత్తి రాయొచ్చు.


రవివీరెల్లి కవిత్వం వెనుక నిర్దిష్టమైన సాధన కనిపిస్తుంది.కవిత్వం కోసం కుదుర్చుకున్న చూపు, పట్టుకున్న పరికరాలే రవి వీరెల్లిని ప్రత్యేకంగాచూపుతాయి.

-ఎం.నారాయణ శర్మ

AUGUST 21, 2013 

కదిలించే కలాలు

చీకటి వంతెన చివర

యుద్ధం ముగిసింతర్వాత
అక్కడేం మిగిలుండదు.
నెత్తురోడిన కత్తులు చీకటి ఒరల్లోకి
ఒద్దికగా ఒదిగిపోతాయి.
నుదుటి కుంకుమ చెరిపేసుకున్న ఆకాశం
దిగులు కాన్వాసుపై గీసిన ఒంటరి మేఘంలా
తీరం లేని శూన్యాన్ని ఈదుతూ ఉంటుంది.
మోరలెత్తి నుంచున్న శిఖరాలన్నీ
అదాటున లోయలుగా మారుతుంటాయి.
రెప్పల పిడికిట్లో చూర్ణం అయిన రంగులన్నీ
చీకటి ప్రవాహంలో కలిసిపోతుంటాయి.
ఒంటిమీద కంటి పడవలన్నీ తెరచాపలెత్తి
కలల అలల్లో తునిగిపోతుంటాయి.

ఆమె మాత్రం
ఎప్పట్లాగే
చీకటి పుల్లకు లోకాన్ని గుచ్చి
రేపటి నిప్పుకణికలమీద కాల్చడానికి
వ్యూహరచన చేస్తూంటుంది.

తెరుచుకున్న పద్యం

ఆంధ్రజ్యోతి వివిధ (24 నవంబర్ 2014)

విడివిడిగానే..

పరిమళపు వాయనాలిప్పించే
పిల్లగాలి సడి లేనపుడు
ఒకే కొమ్మకు పూసిన రెండు పువ్వులు కూడా
అందుకోలేని దూరాల్ని మోస్తాయి,

ముడుపుగా మూడు ముళ్ళేసిన దారానికి
జతకూడని ఆలోచనల్ని మోస్తున్న
రెండు విడివిడి బిళ్ళల్లా .

ఆకాశం దుప్పటి కింద
అటూ ఇటూ పడుకునే చీకటి వెలుగుల్లా
అవసరాల దారాలు కటికముడి పడనపుడు
నువ్వూ నేనూ
ఎప్పుడూ మట్రంగా విడిపోయిన
రెండు సగాలే

నువ్వూ నేనూ ఒకే రంగు నుంచి వచ్చినా
కాలం మనిద్దరిని కలిపి కుట్టే చరిత్ర బొంతలో
ఎవరి గుడ్డపేలిక రంగు వారికే ఉంటుంది

పుట్టుకతోనే విడిపోయిన ఈ ప్రపంచాన్ని
ఉత్తుత్తిగా కలిపినట్టుంచే ఊహా అక్షాంశ రేఖాంశాల్లా

విడివిడిగానే
కలిసి భూమితో తిరుగుదాం.


***

Severally..
=========
In the absence of whiffs of breeze
that punctuate the air with fragrances,
two flowers blooming to the same sprig
shall experience impassable reaches
like the two detached gold discs hanging severally
to the thrice knotted sacred thread, sagging
under the weight of diverging lateral thoughts.

Like the light and darkness
lying like Siamese children
under the sheet of firmament,
we remain two perfectly sundered halves
when the yarns of necessities
fail to conjugate us double hard

Though we are pieces of the same cloth
We retain our identity intact
In the quilt of rags that Time mends.

Like the Longitudes and Latitudes
which notionally join a world
divided at its very natal hour,
Come; let us revolve round and round
Along with the earth, severally.

English Translation by: NS Murthy

Gravity

That silently dissolving drop of rain
planting a wet kiss on earth’s forehead
gushes out like a fountain high someday

Peeping through mother twigs
and catching at the melting seasons
the rustling leaf speaks only after … Fall.

The cynosure of all eyes, the flower
meditating on one leg over the stalk
surrenders to the ripples of wind
to pay its respects to mother earth.

Cultivating the expansive field of firmament
and planting the seeds of stars, the Moon
stretches his hands below to caress the crests of waves
to sprinkle a few drops of water

For me
shuttling between thought and theme
with dream-filled eyes
It’s a pleasure to hug you
Like the leaf
The flower
The drop
And the moonshine over the wave

Translated by: NS Murty

గ్రావిటీ

1
భూమి నుదుట తడిముద్దు పెట్టి
గుట్టుచప్పుడు కాకుండా ఇంకిన చినుకు
ఎదో ఓ రోజు ఊటనీరై ఉవ్వెత్తున ఉబుకుతుంది.

2
తల్లికొమ్మలోంచి తలపైకెత్తి
కరుగుతున్న కాలాలన్నీటినీ ఒడిసిపట్టిన ఆకు
నేల రాలాకే గలగలా మాట్లాడుతుంది.

3
తొడిమెపై తపస్సు చేసి
లోకాన్ని తన చుట్టూ తిప్పుకున్న పువ్వు
మట్టి పాదాలు తాకడానికి
ఏ గాలివాటానికో లొంగిపోతుంది.



4
అనంతమైన ఆకాశాన్ని సాగు చేసి
చుక్కల మొక్కలు నాటిన చంద్రుడు
చిన్న నీటిబిందువు కోసం కిందికి చేతులు సాచి
అలల తలలను దువ్వుతాడు.

5
ఎప్పుడూ
కళ్ళనిండా కలల వత్తులేసుకుని
ఆలోచనకీ అక్షరానికీ మధ్య తచ్చాడే నాకు

ఆకులా
పువ్వులా
చినుకులా
అలను తాకే వెన్నెలలా

నిన్ను హత్తుకోవడమే ఇష్టం.

ఒక్క నీకు మాత్రమే..

మలుపు మలుపులో మర్లేసుకుంటూ
ఏ మైలురాళ్ళూ లేని తొవ్వలో
ఏ కొలమానమూ లేని కాలాన్ని మోస్తూ
తన కోసం కాని నడక నడుస్తూ
నది.

అట్టడుగు వేరుకొసని
చిట్టచివరి ఆకుఅంచుని
కలుపుతూ పారే
మూగ సెలయేటి పాట వింటూ
తనలోకి తనే వెళ్తూ
చెట్టుమీదొక పిట్ట.



నడిచి నడిచి
అలసి
ఏ చిట్టడివి వొళ్లోనో
భళ్ళున కురిసే కరిమబ్బులా
కనిపించని నీ దోసిట్లో
ఏ ఆకారమూ లేని
ఏ స్పర్శకూ అందని
ఒక్క నీకు మాత్రమే కనిపించే
ఒకానొక పదార్ధంగా కరిగిపోతూ
నేను.

కరిగి ప్రవహించడం తెలిసాకే-
మట్టిని ఇష్టంగా తాకే కాలి గోటికి
మింటిని గర్వంగా కొలిచే కంటి చూపుకి మధ్య
చుట్టరికం తెలిసింది.

చిన్నోడి అమ్మ

ఖాళీ అయిన కేరింతల మూటలు విప్పుకుంటూ
బావురుమంటున్న ఇంటి ముందు
లోకంలోని ఎదురుచూపునంతా
కుప్పబోసి కూర్చుంటుందామె.

పసుపు పచ్చని సీతాకోక చిలుక
పంచప్రాణాలని మోసుకొచ్చే వేళయింది.
పాలపుంతల నిడివి కొలిచొచ్చినంత గర్వంగా
విచ్చుకున్న రెప్పల్లొంచి వ్యోమగామిలా దిగుతాడు వాడు.

ఏళ్ళ ఎదురుచూపులు
ఆత్మల ఆలింగనంలో
చివరి ఘట్టాన్ని పూర్తిచేసుకుని
పలకరింతల పులకరింతలు ఇచ్చిపుచ్చుకుంటాయి.

ఊరేగిస్తున్న దేవుని పల్లకి
భక్తుల భుజాలు మారినంత పవిత్రంగా
పుస్తకాల సంచి భుజాలు మారుతుందప్పుడు.

నాలుక రంగు చూడకుండానే
ఏ ఐస్క్రీమ్ బార్ తిన్నాడో
పసిగట్టే ఆమె కళ్ళు
లంచ్ బ్యాగు బరువు అంచనా వేసి తృప్తిగా నవ్వుకుంటాయి.

వాడు ఏ దార్లో పాదం మోపుతాడో తెలీక
రోడ్డుకీ ఇంటికీ ఉన్న ఆ మాత్రం దూరం
లెక్కలేనన్ని దార్లుగా చీలి ఆహ్వానిస్తుంది.


ఆమె వెనకాలే వస్తూ వస్తూ
తలలెత్తి చూస్తున్న గడ్డిని ఓసారి పుణికి
చెట్టుమీని పిట్టగూట్లో గుడ్ల లెక్క సరిచూసుకుని
ముంగిట్లో కొమ్మకు అప్పుడే పుట్టిన గులాబీకి ముద్దుపేరొకటి పెట్టి
నిట్టాడి లేని దిక్కుల గోడలమీద
ఇంత మబ్బు ఎలా నుంచుందబ్బా అనుకుంటూ
అటు ఇటు చూస్తాడు.

అంతలోనే
పొద్దున్నే వాణ్ని వెంబడించి ఓడిపోయిన
తుమ్మెదొకటి
కొత్త పూలను పరిచయం చేస్తా రమ్మని
ఝూమ్మని వానిచుట్టూ చక్కర్లు కొడుతుంది.

పసిపిల్లల చుట్టే తుమ్మెదలెందుకు తిరుగుతాయోనని
ఆమె ఎప్పట్లాగే ముక్కున మురిపెంగా వేలేసుకుని
వాణ్ని ఇంట్లోకి పిలుస్తుంది.

పొద్దున్న ఆమె అందంగా రిబ్బన్ ముడి వేసి కట్టిన లేసులు
వాడు హడావిడిగా విప్పి
చెవులు పట్టి సున్నితంగా కుందేళ్ళను తెచ్చినట్టు
అరుగు మీద విప్పిన బూట్లను ఇంట్లోకి తెస్తాడు.

దాగుడుమూత లాడుతూ
బీరువాలో దాక్కున్న పిల్లోనిలా
ఇంట్లో ఉన్న ఆటబొమ్మలన్నీ
వాడి పాదాల సడి కోసం
చెవులు రిక్కించి వింటుంటాయి.

పువ్వుమీద తుమ్మెద లాండ్ అయినంత సున్నితంగా
వాడు ఆమె వొళ్ళో వాలిపోయి
కరిగించి కళ్ళ నిండా పట్టి మోసోకోచ్చిన క్షణాల్ని
జాగ్రత్తగా
ఆమె కాళ్ళ ముందు పోసి పూసగుచ్చుతాడు.

ఆమె ఎప్పుడో నేర్చుకుని మరిచిపోయిన
కొన్ని బతుకు పాఠాల్ని
మళ్ళీ ఆమెకు నేర్పుతాడు.

తిరిగి ప్రాణం పోసుకున్న ఇల్లుతో పాటూ
ఆమె అలా వింటూనే ఉంటుంది
తన్మయత్వంగా.


(స్కూల్ బస్సు కోసం రోజూ ఇంటిముందు కూర్చుని ఎదురుచూసే చిన్నోడి అమ్మకు)

చిత్రం: జావేద్

హోంకమింగ్

శబ్దాలన్నీ వాటి వాటి గూళ్ళలో ముడుచుకున్నాక
దేహకమండలంలో కాసిన్ని నిశ్శబ్దపు నీళ్ళు నింపుకుని
నువ్వు నాటుకుంటూ వెళ్ళిన ఆ బుల్లిబుల్లి మాటల వెనకే
నువు నేర్పిన ఆ పాత మంత్రాన్నే కొత్తగా జపిస్తూ వెళ్తాను.

వెళ్తున్న దారిలో
నీ పాదాల గుర్తులు మాయమయినదగ్గర
నీ పరిమళం ఆనవాలు పట్టుకుని అయినా సరే
నాకు నేను కనిపించనంతవరకూ వెళ్తాను.

లోకం అంటే నచ్చక కాదు
శబ్దాలంటే ఇష్టం లేక కాదు
దూరాల్ని ఛేధించాలనీ కాదు
నువ్వేంటో కనుక్కోవాలనీ కాదు

వెళ్తూ వెళ్తూ నువు నాటుకుంటూ వెళ్ళిన ఆ చిన్ని మాటలు
తిరిగొచ్చే లోపు పొద్దుదిరుగుడు పూలవ్వడం చూడ్డానికి
వెళ్తూ వెళ్తూ నువు చిలకరించుకుంటూ వెళ్ళిన నీ పరిమళం
తిరిగొచ్చే దార్లో మిణుగురుపురుగులవ్వడం చూడ్డానికి
వెళ్తూ వెళ్తూ నువు అద్దిన పాదాల అచ్చులు
దారి చీరకు వెన్నెల కుచ్చుల్లా మెరవడం చూడ్డానికి

అవును
తిరిగి రావడానికే
నానుండి నేను దూరంగా వెళ్తాను.

నేనిలాగే!

ఎడమచేత్తో “ఆకాశం బరువు దించి”
కుడిచేతి చూపుడువేలు మీద భూమిని గిరగిరా తిప్పుతూ
నువ్వలా మౌనంగా వెళ్తుంటావే
తరిగి చూడని నదిలా
పాలిచ్చి మరిపించి వెళ్ళిన తల్లిలా.

నీ మౌనం విస్తీర్ణం కొలవడానికే అనుకుంటా
విశ్వంలోని గ్రహాలన్నీ ఇంకా అలా హడావిడిగా తిరుగుతూనే ఉన్నాయి.

ఇవన్నేవీ పట్టకుండా
నువ్వలాగే వెళ్తుంటావు.

నేనిలాగే
నాలో నేనే మొలకెత్తి
వసంతాన్నై పూసి
గ్రీష్మాన్నై తపించి
శిశిరాన్నై రాలి
వెలుగుతూ ఆరుతూ
పదానికి పదానికి మధ్య ఋతువులా కరిగిపోతూ..

నా ప్రపంచానికి
క్షణానికో సరికొత్త పొలిమేరై పుట్టే
నీ పాదముద్రలేరుకుంటూ..

నేనిలాగే!

ఎర వేయని గాలం!

ప్రతీ రోజూ తీసే తెరను ఆరోజు ఉతకడానికన్నట్టు, ఆదివారం పొద్దున్నే చెరువొడ్డు చేరతాడు సూర్యడు. పొగమంచుని అటూ ఇటూ ఊది నీటి అట్టడుగు పొరల్లోకి వేళ్ళు ముంచి చేపల్ని తట్టి నిద్ర లేపుతాడు.

నేనూ.. నా వెనకే అచ్చంగా నాలాగే నడుస్తూ వాడూ, చెరువొడ్డు చేరతాం. తపస్సు చేస్తున్న ఋషుల్లా ఒకరి వీపుకు మరొకరి వీపునానించి కాలానికే గాలం వేస్తున్నట్టు కూచుంటాం. నిశ్శబ్దాన్ని మోయలేక గాలి కూడా మాతో అలా చతికిలపడిపోతుంది కాసేపు. పండగకు ఇల్లుచేరిన పిల్లల్లా సందడి చేస్తూ, చేతన మరిచిన చెరువుకు కొత్త ప్రాణం పోస్తూ, చేప పిల్లలు రెండు జట్లుగా చీలిపోతాయి. అప్పటివరకు గలగలమన్న చెట్లు, ఆట మొదలయినట్టు గట్టు మీంచి నిశబ్దంగా తొంగిచూస్తూ నిన్చుంటాయి. జడ్జిల్లా గెలుపెవరిదో చెప్పడానికన్నట్టు చెట్ల మీద పిట్టలు కంటిపాపలను మాత్రమే కదిలిస్తూ క్యూరియాసిటీతో కూచునుంటాయి.

***

వాణ్ని గెలిపించడం కోసం కొన్ని చేపలు ఓడిపోతాయి. ఆట ముగుస్తుంది.

***

విన్నర్ ని డిక్లేర్ చేస్తున్నట్టు పిట్టలు రెక్కలతో టపటపా చప్పట్లు కొడుతూ పైకి లేస్తాయి. అందరి విజయాలను తనే క్లెయిమ్ చేసుకుని టై లూస్ చేసుకుంటూ ఊపిరితిత్తుల నిండా వెలుగునంతా పీల్చుకుని పడమటికి ప్రయాణమైతాడు సూర్యడు.
బుట్ట నిండా చేపలతో మా వాడు, ఖాళీ బుట్టతో నేను ఇల్లుచేరతాము. చేపల పులుసుకు మసాలా నూరుతూ ఓడిపోయి గెలిచిన నాన్నను చూసి అమ్మ ముసిముసిగా నవ్వుకుంటుంది.

***

నేను గాలానికి ఎరవేయకుండా గట్టుమీదే వదిలేసిన ఎరలన్నీ ఆ రాత్రి వాటి వాటి మట్టిగూళ్ళలోకి మెల్లగా ప్రయాణమవుతాయి.

బయల్దేరాలిక…

నడుమొంగిన నిద్రగన్నేరు కొమ్మ కింద
ఎప్పుడో రాలే ఆ ఒక్క పువ్వు కోసం
కదలకుండా ఎదురు చూస్తున్న కోనేటిమెట్టులా
పిలుపుకు పడిగాపులు కాస్తూ
ఎన్నాళ్ళు?!

ఎన్నో దేహాల్ని పవిత్రం చేసి
పచ్చగా నవ్వుతున్న కాలం కోనేట్లోకి
పాత జ్ఞాపకంగా మిగిలిన రూపాయి బిళ్ళను గిరాటేసా.

పాటై చిగురించిన జీవితపు కొమ్మలోంచి
పండుటాకుల్లా ఒక్కొక్కటే రాలిపడే చరణాల్ని శృతి చేసుకుంటూ
తోలుబుర్ర నిండా ఒంటరితనాన్ని ఊదుకుని

విడిది పడవ వదిలి
వెళ్ళాలిక

సలపరించే ఆలోచనల్ని బుక్కపోసి
భావాల నొప్పిని పుక్కిలిస్తూ
నా నీలోంచి
ఉవ్వెత్తున ఎగిసే ప్రేమకెరటాల్ని ఈదుకుంటూ…

కాటగలిసిన దిక్కుల్ని ఒక్కటి చేయడం కోసం
తన నీడకు తానే నిప్పంటించుకుని తరలివెళ్ళే సూర్యునిలా
లోలోన ఘనీభవించిన చైతన్యంలోకి
తపస్సుకు బయల్దేరాలిక…

నదితో నాలుగడుగులు

1
మలుపు మలుపులో
మరో కొత్త పాటకు స్వరం దిద్దుకుంటూ
మంద్రంగా
సాగిపోతుంది నది.

రెప్పపాటి రోజుల్లా
ఒక్కొక్కటిగా ఒడ్డు చేరి నిష్క్రమించే
అలలు లెక్కిస్తూ కూర్చున్నా.

జవాబు చెప్పే లోపే ప్రశ్న మార్చే జీవితంలా
ఒకటి రెండై
రెండు నాలుగై
లెక్క తేలని అలలలలు.

2
రోజూ చదివే పుస్తకమేకదాని
బడికెళ్ళడం మానడుగా!
పుట మారుస్తూ
పొలిమేరల్లో సూర్యుడు.

కట్టు బట్టల్ని గుట్టపైనే వదిలేసి
నగ్నంగా నది నీట్లోకి దూకుతూ
సన్నటి ఈరెండ.

జారుతున్న పుప్పొడిపైటను సరిచేసుకుంటూ
గాలి విల్లు వొంచి
పరిమళాన్ని ఎక్కుపెట్టి
దిక్కులన్నీటిని ఒక్కొక్కటిగా చిత్తుచేస్తూ
కొమ్మ చివరంచుల్లో
ఓ పువ్వు.

3
నది గలగలా పాడే పాటలన్నీటికీ
నేనే బాణీ కట్టానంటూ
కొమ్మెక్కి కొండతో వాదిస్తుందో కొంటె కోయిల.

కొండకున్న
ఓపికా
స్థిరత్వం
కోయిల కెక్కడిది!

మత్తెక్కిన దిక్కుల్ని
మలిసంజకి వదిలేసి
కోయిలా
నేనూ
ఎవరి గూట్లోకి వాళ్ళమే.

4
పాపం!
తల్లి పొత్తిళ్ళలో మళ్ళీ పుట్టడానికి
జీవితాంతం పరిగెత్తే నది
పుట్టు అనాధ.


(వర్జీనియా లోని శనండొహా పిల్లనదితో ఓ రోజు)

*** అమెరికాలో(మేమున్న ప్రదేశంలో) కోయిలలు లేవు కానీ ఇక్కడి Northern Mockingbird అనే పిట్టనే అమెరికన్ కోయిల అంటారు. ఇది మన తెలుగు కోయిల అంత మధురంగా పాడదు కానీ మన కోయిల కంటే చాలా పొడుగు పాటలు పాడి ఊదరగొడుతుంది.

మొదటి వాక్యం

అంతరంగాన్ని అతలాకుతలం చేసే
నీ ఉద్వేగపు తాకిడి లేనప్పుడు-
ఆక్షరాలు
ప్రేమగా అలాయ్ బలాయ్ ఇచ్చుకోవు.

ముద్రవేలుకి చూపుడువేలుకీ మధ్య
నించోనే నిద్రపోతున్న కుంచెను చూసి
ఫక్కుమని నవ్వి వెక్కిరిస్తాయి
నెత్తి కెక్కిన కొన్ని అనుభవాలు.

అట్ట మీదున్న అబ్‌స్ట్రాక్ట్ పెయింటింగ్
తను గీసుకున్న గీతల ఉచ్చులో తనే పడ్డట్టు
బయటికిరాలేని ఒకానొక బలహీనత ఒళ్ళో
బద్ధకం
ఏకాయెకి పరుపుబండై
కాళ్ళుసాపుకు పడుకుంటది.

శబ్దానికి మరో శబ్దానికి మధ్య
ఎప్పుడూ ఎంకిలా ఎదురుచూసే
నిశ్శబ్దం
ముఖం చాటేస్తది.

రాత్రంతా సోపతున్న
ఈస్ట్ మన్ కలర్ కల
అంజాన్ కొడుతూ
వెనక్కి తిరిగి సూడకుండా వెళ్ళిపోతది.

గుండె
అమ్మ లేని ఇల్లవుతది.

*

ఎత్తుకున్న బరువంతా
దింపుడుకల్లంలో దించుకునేవరకు
ఎన్నో కొన్ని దినాలు
ఆకారం లేని ఆ ఆకారాన్ని
ఉప్పుడు బస్తాలా మొయ్యాలి.

***

సరే…
మొదటి వాక్యం రాయి
రెండో వాక్యం తోడొస్తుంది.

నీ రక్తం పంచి
నీ గొంతుకిచ్చి
నిజాన్ని నిజంగా చూపించే పిడికెడు వెలుగు పూసి
ముచ్చటగా మూడో వాక్యం
కూడా…



వాకిలి పత్రికలో: http://vaakili.com/patrika/?p=1213

దగ్గరి దూరాలు!

ఏవీ
నీకన్నా ముందే
నీ రాకని లయగా మోసుకొచ్చే
నీ కాలిపట్టీల కూనిరాగాలు?

ఏవీ
నీలాకాశం చీర చివర
వెన్నెల జీరాడినట్టుండె
తెల్లలంగా కుచ్చులు?

ఏదీ
నీ ఉనికిని ఇష్టంగా
గాలిపల్లకిలో ఊయలూపుతూ మోసుకొచ్చే నీ పరిమళం?

ఎందుకు
ఎప్పుడూ మన చూపుల సయ్యాటల్లో దూరలేక సిగ్గుపడి పరిగెత్తే సమయం
ఇప్పుడు నీ కంటి కొత్త భాషకు అర్ధం తెలీక నివ్వేరపోతుంది?

గుప్పెడంటే గుప్పెడు మల్లె మొగ్గల్లో మత్తుగా విచ్చుకునేవి ఆ రోజులు.
గుంగిలి పూల బోకేల్లో మూగగా ముడుచుకుంటూ ఈ రోజులు.

అవే
వెలుగుకళ్ళ ఎదురుచూపుల పగళ్ళు.
అవే
చీకటి వలేసిపట్టి ఒక్కటిచేసే రాత్రులు.

రోజులేం మారలేదులే!

ఇప్పటికీ
భూమి వెనక్కి తిరిగి చీకటి కొప్పు ముడుసుకుంటే
ఆకాశం ప్రేమగా వెన్నెల పూలు తురుముతుంది.

ఇక దూరాలంటావా?

పిలిస్తే పలికేంత దూరంలో ఉన్నప్పుడు
దూరాన్ని అమాంతం మింగే
నీ ఒకే ఒక తియ్యని పిలుపు చాలదూ!

ప్రియా
దూరాల్ని పోత పోస్తూ పోత పోస్తూ
పాత పాటని మరిచిన రోజులను
మళ్ళీ గొంతెత్తి పాడనీ…

రెండు గదుల మధ్య
వెలిసిపోయిన ఈ పాత పరదాకు
కలిసి కొత్త రంగులద్దనీ…



వాకిలి పత్రికలో: http://vaakili.com/patrika/?p=741

ఆఖరితనం

1
ఎప్పుడో గానీ ఎదురయ్యే
ఆ చిన్న పలకరింతకు కూడా
సమాధానం సంధించే భిగువు
ఇప్పుడీ పెదాల్లో లేదు.

2
కలలు వలసబోయిన రెప్పల కింద
కన్నీటి బిందువు కూడా ఎదగనంటే

ఏ తోడూ లేని చిటికెన వేలును
ఊతకర్ర కూడా వెలేస్తే

వ్యాకోచించని ఊపిరితిత్తుల లోయలోకి
ఊయలూగ ప్రాణవాయువు కూడా రానంటే

అరిచేతుల్లోంచి అదృశ్యమైన అదృష్టరేఖలు
అదాటున దేహమంతా పాకి ప్రశ్నిస్తున్నట్టు

అందర్నీ దేవుని సన్నిధికి చేర్చిన గుడిమెట్టు
శిధిలమై దేవునికి దూరంగా రాలిపడుతున్నట్టు

మళ్ళీ మొదలైన
ఆఖరితనం.

3
చెయ్యందించి
చివరి బండెక్కించడానికి
ఎవరొస్తారులే?!
ఈ మునిమాపు చీకటి మలుపులోకి.

4
పోనీ, ఒక కవిత్వపుటలవై నువ్వు నన్ను ముంచెత్తినా బావుణ్ణు.



వాకిలి పత్రికలో: http://vaakili.com/patrika/?p=538

నీ పేరున ఒక నక్షత్రం!

తూరుపు మీటిన వెలుగుతీగ మీంచి
అందంగా సింగారించుకుని దిగిన
ఓ వేకువ రాగం
గుట్ట చెంపలు నిమిరి
చెట్టు ఆకులు వెలిగించి
మట్టి చెవుల్లో మంత్రమై మోగి
రికాం లేని గాలి నోట్లో
రోజంతా నానింది.

ఆగి చూడ్డానికి తీరికెక్కడిది?!

ఒక గది నుండి మరో గదికి
ఆ గది నుండి ఇంకో గదికి…

మూసుకున్న తలుపు చేసే మూగ రోదన
తెరుసుకున్న తలుపు చెప్పే తియ్యని మాట
వినిపించుకోడానికి తీరికెక్కడిది?
తుదిలేని తొవ్వ కొమ్మకు పూసే దృశ్యాలు
కళ్ళ బుట్టలో దాచుకోడానికి చోటెక్కడిది?!
మనసునిండా ముసురుకున్న మార్మిక రాగాలు
తనివితీరా పలికించుకోడానికి తీరికెక్కడిది?

ఒక గడప నుండి మరో గడపకి
ఒక దారి నుండి ఇంకో దారికి…

పాడె ఎక్కడైనా లేవచ్చు

'హే రాం' అనుకునే తీరికెక్కడిది?

నింగీ నేలా కలిసే చోటుకి
నిన్ను నడిపిస్తూ నడిపిస్తూ
గమ్యం నీడల్లోకి ఇంకిపోయే వెలుగు
ఎప్పుడో ఒక రోజు
చైతన్యాన్ని చిటుక్కున కోసి
చీకటి వీలునామా విప్పుతుంది

ఓ నక్షత్రాన్ని
నీ పేర్న రాస్తుంది.

I want No Life…

Then:
There was no form.
There were no limits at all.
My term of life
was the same as that of Milky Ways.
I had a full-fledged freedom
to touch the bourns of skies
and the depths of abysses same time.
My existence was
at the threshold of nine planets.

Now:
I am a prisoner serving life
born in the cellar with nine doors.
The irony is
I am the guard, I am the judge
I have to serve the term, all alone.

Bound with shackles of affections,
injecting into the veins
selfishness boiling with desires
is the punishment.

How long these decorated walls
hoisting greed can stand?

In the battle of life
between breath and death
A day shall come
when the jail shall have to close

If all that I can achieve
is a lay on the roster of history
that the time machine rolls out,
I want no history
and I want no life.

God! grant me endless freedom!

(Translated by NS Murthy at http://teluguanuvaadaalu.wordpress.com/2012/11/10/i-want-no-life-ravinder-verelly-telugu-poet/)

'నమస్తే తెలంగాణ' సండే ఎడిషన్ లో దూప రివ్యూ

పల్లెతడి తగిలే కవిత్వం
కోల్పోతున్న మనిషితనాన్ని, పల్లెతడిని అక్షరాల్లో ఆవిష్కరించిన పుస్తకం ‘దూప’. రవి వీరెల్లి ఈ కవితా సంకలనం ముఖచిత్రం ఎంత కొత్తగా ఉందో ఇందులోని కవిత్వమూ అంతే సృజనశక్తిని చాటింది. ‘రవి ఏం చేస్తున్నాడో చూడండి. అమెరికాలో వొక ఆముదాలపల్లిని కట్టుకుంటాడు’, ‘మనిషిని మనిషిగా నిలబెడతాడు’ అన్న ప్రముఖ కవి అఫ్సర్ పరిచయం నిజమే అనిపిస్తుంది. ‘కవిత్వం తనకొక తీరని దూప’ అన్న కవి మాటల్లోని ఆర్ద్రత అర్థమవుతుంది. ఇందులోని కవిత్వం సామాన్యులకు సైతం ఎక్కడా బోర్ కొట్టదు. చిన్నచిన్న మాటల్లో పెద్దపెద్ద అర్థాలు. భావాల్లో చిక్కదనం. ఒక బాధ, ఓ ఆరాటం, ఒకింత తపన అన్నీ గోచరిస్తాయి. తన ఊరు, తన మనిషితనం, తన సామాజికత అన్నీ దూరమవుతున్న వైనాన్ని చక్కగా కవితల్లో ఆవిష్కరించారు. ‘విశ్వం నుండి, రెక్కలు విరిచి, భూమ్మీదకు విసిరి వేయబడ్డ, ఓ రంగుల కల, నేను’ అంటూనే ‘కొత్త రెక్కలతో, అస్తిత్వపు మూలాలు వెతుక్కుంటూ, తిరిగి విశ్వాంత రాళాల్లోకి, నేను’ అని ముగించిన తీరు ఒక్కటి చాలేమో కవి విశాలదృష్టిని తెలియపరచడానికి!
వెల: రూ॥ 50/- ప్రతులకు: -415/9, సప్తగిరి కాలనీ, మియాపూర్, హైదరాబాద్-49. ఫో॥ 8686059533.

http://www.namasthetelangaana.com/sunday/article.asp?category=10&subCategory=9&ContentId=138930